تاثیر مصرف ماریجوانا بر افزایش نقایص شناختی و اختلال در کارکردهای اجرایی مغز
منبع علمی: Society for Neuroscience (انجمن علوم اعصاب)
تاریخ انتشار اولیه: نوامبر ۲۰۱۰
بازبینی تخصصی: سیستم ارزیابی عصب-شناختی NCALab
دستهبندی: علوم اعصاب شناختی / کارکردهای اجرایی
خلاصه پژوهش: یافتههای جامع عصب-شناختی نشان میدهند افرادی که در سنین نوجوانی (قبل از ۱۶ سالگی) مصرف ماریجوانا (کانابیس) را آغاز میکنند و افرادی که حجم مصرف بالاتری دارند، با افت قابلتوجهی در کارکردهای اجرایی مغز، بهویژه توانایی انعطافپذیری شناختی (Cognitive Flexibility) و مدیریت پاسخ مواجه میشوند.
شکل ۱: ارزیابی مسیرهای عصب-شناختی تاثیرگذار بر انعطافپذیری شناختی و کنترل قشر پیشپیشانی (Prefrontal Cortex)
ارزیابی تخصصی اختلال در انعطافپذیری شناختی
در نشست سالانه انجمن علوم اعصاب (Neuroscience 2010) در سندیگو، نتایج پژوهشهای رفتارشناختی و تصویربرداری عصبی ارائه شد که ابعاد تازهای از خطرات مصرف کانابیس بر قشر پیشپیشانی مغز را آشکار میسازد. بر بر طبق این تحقیقات، مصرفکنندگان ماریجوانا در توانایی اصلاح و بازنگری پاسخهای رفتاری متناسب با تغییر شرایط محیطی—که تحت عنوان انعطافپذیری شناختی شناخته میشود—دچار اختلال بارز میشوند.
تیم تحقیقاتی به سرپرستی دکتر استاسی گروبر (Staci Gruber, PhD) در بیمارستان مکلین (McLean Hospital) و دانشکده پزشکی هاروارد، عملکرد شناختی داوطلبان را با استفاده از استاندارد طلایی این حوزه، یعنی
آزمون مرتبسازی کارتهای ویسکانسین (WCST)
مورد سنجش دقیق قرار دادند. (برای مطالعه بیشتر درباره اصول اجرای این ابزار، میتوانید
تفسیر آزمون ویسکانسین
را ملاحظه فرمایید).
روش ارزیابی با آزمون ویسکانسین (WCST)
در تکلیف WCST، الگوی ارائه کارتها بر اساس سه ویژگی اصلی متغیر است: رنگ، نماد و تعداد. شرکتکنندگان باید بر اساس بازخوردهای دریافتی (درست یا نادرست بودن پاسخ)، قاعده پنهان مرتبسازی را کشف کنند. در طول آزمون، سیستم به صورت غیرمنتظره و بدون هشدار قبلی قانون مرتبسازی را تغییر میدهد. واکنش نرمافزاری و سرعت انطباق شرکتکننده با قانون جدید، شاخص مستقیم سلامت کارکردهای اجرایی و انعطافپذیری عصبی اوست.
نتایج سنجش نشان داد مصرفکنندگان مداوم ماریجوانا حتی پس از دریافت بازخورد منفی مبنی بر نادرست بودن پاسخ، دست به تکرار همان الگوی اشتباه میزنند. این خطای درجا ماندن (Perseverative Error) نشاندهنده ناتوانی در مهار پاسخهای قبلی و مهار رفتاری ضعیف است. علاوه بر این، ارزیابیهایی با
تکلیف عملکرد مداوم (CPT)
و
تفسیر شاخصهای CPT
تایید میکند که عدم توانایی در حفظ تمرکز و پایداری توجه نیز در این گروه به شدت مشهود است.
تحلیل بالینی و عصب-شناختی دکتر استاسی گروبر
«نتایج پژوهش ما شواهد محکمتری ارائه میدهد که نشان میدهد مصرف ماریجوانا تاثیر مستقیمی بر اختلال در کارکردهای اجرایی مغز دارد. سن شروع مصرف و حجم آن دو متغیر حیاتی هستند؛ افرادی که قبل از ۱۶ سالگی مصرف را آغاز کردهاند، به دلیل کامل نشدن فرایند میلیندار شدن و تکامل قشر پیشپیشانی، آسیبهای شناختی پایدارتری را تجربه میکنند.»
تاثیر بر سایر مؤلفههای حافظه فعال و بازداری پاسخ
افت کارکردهای اجرایی محدود به انعطافپذیری نیست. سنجشهای مکمل نشان میدهند که حافظه فعال دیداری-فضایی و عملکرد بازداری حرکتی نیز مستقیماً آسیب میبینند. برای سنجش دقیق این توانمندیها در مطالعات عصب-شناختی، از ابزارهایی مانند
آزمون انبک (N-Back) تکین تطبیقی،
آزمون استروپ رنگ-واژه
و
تکلیف Go/No-Go
استفاده میشود. تحلیل نتایج نشان میدهد آسیب به شبکههای پیشپیشانی-مخططی (Prefrontal-Striatal Circuits) عامل اصلی این افت عملکردی است.
منابع پژوهشی و مراجع علمی
1. Gruber, S. A., et al. (2010). Age of onset of marijuana use and executive function performance. Presentation at Neuroscience 2010, Society for Neuroscience (SfN), San Diego, CA.
2. Harvard Medical School & McLean Hospital Cognitive Neuroimaging Laboratory Reports.
3. Official Science Portal: Society for Neuroscience (SfN)