این راهنما به منظور بومی‌سازی و تبیین دقیق معیارهای خروجی آزمون دیداری کلمه-رنگ استروپ (Visual color-word Stroop test) در نرم‌افزار NCALab تدوین شده است.
ساختار محاسباتی این آزمون بر پایه ارزیابی توانایی بازداری شناختی (Cognitive Inhibition)، توجه انتخابی و مقاومت در برابر تداخل شناختی استوار است تا امکان ارزیابی دقیق عملکردهای اجرایی لوب فرونتال فراهم گردد. متخصصان می‌توانند از الگوهای زیر جهت تحلیل گزارش‌های بالینی استفاده نمایند.
لیست شناسه و مشخصات کلیدی متغیرهای محاسباتی Stroop
| ردیف |
نام متغیر (فارسی) |
عنوان استاندارد خروجی (International) |
هدف سنجش و کارکرد پسیكولوژیک در سیستم |
| ۱ |
پاسخهای صحیح و خطا |
Correct / Incorrect |
سنجش عملکرد کلی مراجع در تشخیص صحیح رنگ هدف و اجتناب از خطاهای تکانشی. |
| ۲ |
دقت و تأخیر اثر استروپ |
Stroop accuracy (%) / latency |
مهم‌ترین شاخصهای بالینی جهت ارزیابی میزان تداخل شناختی و افت عملکرد در شرایط ناهمخوان. |
| ۳ |
درصد پاسخهای همخوان و ناهمخوان |
Correct congruent / incongruent (%) |
ارزیابی تفاوت دقت در شرایطی که کلمه و رنگ تطابق دارند نسبت به شرایطی که دارای تضاد هستند. |
| ۴ |
زمان واکنش همخوان و ناهمخوان |
Correct congruent / incongruent RT |
سنجش سرعت پردازش اطلاعات مرکزی و زمان مورد نیاز برای رفع تضاد درک شده. |
| ۵ |
دقت و زمان بازداری شناختی |
Stroop inhibition accuracy / latency |
ارزیابی ظرفیت سیستم عصبی در سرکوب پاسخ خواندن خودکار کلمه. |
۱. پاسخهای صحیح و میزان خطاها (Correct vs. Incorrect Responses)
تعریف و مفهوم بنیادی
متغیرهای Correct و Incorrect نمایانگر تعداد دفعاتی است که مراجع موفق به تشخیص درست رنگ جوهر شده یا برعکس، به اشتباه تحت تاثیر معنای کلمه قرار گرفته است.
ارزش تشخیصی و تفسیر بالینی
ثبت تعداد بالای خطا نشان‌دهنده نقص در توجه انتخابی و تکانشگری است. به عنوان مثال، در یک ارزیابی بالینی ثبت ۷ پاسخ صحیح در برابر ۱۷ پاسخ نادرست نشان‌دهنده چالش جدی مراجع در تفکیک محرک‌ها و غلبه بر تداخل است.
ساختار ارائه در پلتفرم NCALab
نرم‌افزار توزیع پاسخهای صحیح و خطا را به صورت گرافیکی نمایش میدهد تا درمانگر به سرعت دید کلی نسبت به وضعیت پایه مراجع پیدا کند.
نمودار ستونی استخراج‌شده جهت بررسی نسبت پاسخهای صحیح به اشتباه در گزارش Stroop
۲. اثر استروپ (Stroop Effects: Accuracy & Latency)
تعریف و مفهوم بنیادی
بخش Stroop Effects تفاوت عملکرد فرد در شرایط ناهمخوان نسبت به شرایط پایه را ارزیابی می‌کند. این اثر شامل پارامترهای دقت استروپ (Stroop accuracy %) و تأخیر استروپ (Stroop latency) است.
ارزش تشخیصی و تفسیر بالینی
این شاخص هسته مرکزی آزمون است. در یک نمونه گزارش، مقادیر اثر استروپ نظیر دقت استروپ (Stroop accuracy) برابر ۱۲.۵٪ و تأخیر استروپ (Stroop latency) معادل -۲۷ ثبت شده است. این مقادیر نشان‌دهنده میزان هزینه شناختی (Cognitive Cost) است که ذهن مراجع برای حل تعارض پردازش متحمل میشود.
ساختار ارائه در پلتفرم NCALab
این مقادیر در جدول Summary report با دقت محاسبه شده و به درمانگر اجازه میدهد شدت درگیری مسیرهای عصبی توجهی را کمی‌سازی کند.
نمای ساختار ثبت داده‌های افکت استروپ شامل دقت و تأخیر در کارنامه
۳. بازداری شناختی (Stroop Inhibition)
تعریف و مفهوم بنیادی
شاخصهای Stroop inhibition accuracy و Stroop inhibition latency به صورت اختصاصی توانایی مهار پاسخهای نامربوط را اندازه‌گیری میکنند.
ارزش تشخصی و تفسیر بالینی
نقص در این شاخصها نشانه آشکاری از ضعف در کنترل تکانه (Impulse Control) است که معمولاً در اختلالاتی نظیر ADHD بروز پیدا می‌کند. به عنوان مثال ثبت عدد ۳۷.۵ برای دقت بازداری و -۳۵.۵ برای تأخیر بازداری نشان‌دهنده نوسان در سرعت پردازش مهار شناختی فرد است.
ساختار ارائه در پلتفرم NCALab
نرم‌افزار در جدول گزارشات اثرات، این پارامترها را به عنوان شاخصهای حیاتی و تکمیلی اثر استروپ استخراج و نمایش میدهد.
۴. زمان واکنش و سرعت پردازش (Reaction Time / Latency)
تعریف و مفهوم بنیادی
نرم‌افزار مقادیری چون میانگین زمان واکنش صحیح (Correct latency mean) و تفکیک آن برای شرایط مختلف از جمله Correct congruent RT، Correct incongruent RT و Correct control RT را محاسبه می‌کند.
ارزش تشخیصی و تفسیر بالینی
مقایسه این زمان‌ها سرعت پردازش را در مواجهه با تضاد مشخص می‌کند. به عنوان مثال، ثبت ۹۲ میلی‌ثانیه برای شرایط همخوان و ۶۵ میلی‌ثانیه برای شرایط ناهمخوان و ۱۰۰.۵ میلی‌ثانیه برای کنترل، الگوی واکنش و سرعت تصمیم‌گیری فرد را شفاف می‌سازد.
ساختار ارائه در پلتفرم NCALab
پلتفرم NCALab زمان واکنش را با دقت بالا محاسبه کرده و تفاوت پردازشی میان بلوک‌های همخوان و ناهمخوان را گزارش میدهد تا کندی روانی-حرکتی ارزیابی شود.
واژه‌نامه و مبانی بالینی شاخصهای شناختی Stroop
| اصطلاح شناختی |
مفهوم کلیدی در سیستم |
توصیف سئو / کاربرد بالینی |
| Congruent Condition |
شرایط همخوان |
وضعیتی که در آن معنای کلمه و رنگ جوهر یکسان است (تسهیل پردازش). |
| Incongruent Condition |
شرایط ناهمخوان |
وضعیتی که در آن معنای کلمه با رنگ متفاوت است (ایجاد تداخل). |
| Stroop Inhibition |
بازداری استروپ |
سنجش توانایی سرکوب خواندن خودکار کلمه و ارزیابی سلامت مسیرهای فرونتو-استریاتال. |
ارزیابی‌های مکمل و پروتکل‌های مرتبط: