تأثیر تشعشعات تلفن همراه بر عملکرد حافظه دیداری و شناختی نوجوانان
میدانهای الکترومغناطیسی فرکانس رادیویی (RF-EMF) میتوانند اثرات قابل توجهی بر روند توسعه و رشد عملکرد حافظه در نواحی خاصی از مغز نوجوانان داشته باشند. این یافتهها حاصل پژوهشی جامع توسط موسسه بهداشت عمومی سوئیس (Swiss TPH) بر روی نزدیک به ۷۰۰ نوجوان است.
پیشرفت سریع فناوریهای اطلاعات و ارتباطات (ICT) با افزایش میزان مواجهه روزمره با میدانهای الکترومغناطیسی فرکانس رادیویی همراه بوده است. نزدیکترین و مستقیمترین منبع این امواج، استفاده از گوش همراه در مجاورت سر است. جهت ارزیابی دقیق توانمندیهای مغزی در مواجهه با این عوامل محیطی، ارزیابی شاخصهایی مانند ظرفیت حافظه کاری اهمیت بالایی یافته است.
پژوهشگران موسسه بهداشت عمومی سوئیس با پیگیری مطالعه اولیه سال ۲۰۱۵ (منتشر شده در مجله Environment International)، حجم نمونه را دو برابر کرده و دادههای عینیتری درباره میزان جذب امواج RF-EMF به دست آوردند. در ارزیابیهای روانشناختی شناختی، سنجش دقیق تفاوتهای عملکردی حافظه با بهکارگیری ابزارهایی مانند آزمون N-Back صورت میگیرد.
قرار گرفتن مغز در معرض امواج و تغییرات حافظه دیداری
نتایج پژوهش منتشر شده نشان داد که مواجهه تجمعی مغز با امواج RF-EMF طی یک دوره یکساله، بر رشد عملکرد حافظه دیداری-فضایی اثر منفی میگذارد. نکته حائز اهمیت این است که ارتباط میان افت حافظه دیداری (ارزیابی شده با الگوی کورسی) که در نیمکره راست مغز پردازش میشود، در نوجوانانی که تلفن همراه را در سمت راست سر نگه میداشتند بسیار بارزتر بود.
نکته پژوهشی: پروفسور مارتین روسلی، مدیر بخش بهداشت محیطی Swiss TPH تاکید دارد: «این یافته نشان میدهد که امواج RF-EMF جذبشده توسط مغز، فاکتور اصلی در تغییرات عملکردی مشاهدهشده هستند. در مقابل، فعالیتهایی مثل ارسال پیام متنی یا بازی ویدئویی که تماس مستقیم با سر ندارند، تأثیر منفی معناداری بر حافظه بر جای نگذاشتهاند.»
جهت سنجش ابعاد دیگر عملکرد مغزی نظیر توانایی نگهداشت توجه و پایش مداوم پاسخها در پژوهشهای بالینی، از پروتکلهای استاندارد مانند آزمون عملکرد مداوم (CPT) یا آزمون SART استفاده میشود تا سایر متغیرهای مداخلهگر متمایز گردند.
راهکارهای کاهش میزان جذب امواج الکترومغناطیسی
مواجهه مغز با میدانهای فرکانس رادیویی مبحثی نوپا در تحقیقات علوم اعصاب است. برای کاهش ریسکهای احتمالی بر سلامت شناختی، توصیه میشود:
- در هنگام تماسهای تلفنی از هندزفری یا بلندگو (Speaker) استفاده شود.
- در شرایطی که آنتندهی شبکه ضعیف است و دستگاه با حداکثر توان فرستنده کار میکند، مکالمات کوتاه گردند.
- از قرار دادن مستقیم گوشی در کنار گوش هنگام برقراری اتصال اولیه تماس خودداری شود.
پرسشهای متداول علمی
آیا تشعشعات تلفن همراه تمام بخشهای حافظه را تحت تأثیر قرار میدهد؟
خیر، پژوهشها نشان میدهند امواج RF-EMF بیشتر بر حافظه تصویری-فضایی (وابسته به نیمکره راست) اثرگذارند و استفاده متنی یا چت کردن اثر سوء مستقیمی بر این بخش ندارد.
چگونه میتوان عملکرد حافظه تصویری را ارزیابی کرد؟
با استفاده از تستهای شناختی آنلاین استاندارد، از جمله
آزمون فراخنای دیداری کورسی، دقت و ظرفیت حافظه دیداری به صورت کمی قابل سنجش است.
مهمترین اقدام برای کاهش جذب امواج ام-اف چیست؟
استفاده از هدفون یا هندزفری، فاصلهدادن گوشی از سر و اجتناب از مکالمه در نقاط با سیگنال ضعیف شبکه.